W najnowszym Magazynie Turystyki Górskiej (numer z czerwca 2012r.) przeczytajcie mój artykuł o zdobywaniu Korony Bałkanów. Opisałam swoją miesięczną wyprawę na najwyższe szczyty krajów położonych na południu Europy: Bułgaria – Musała (2925 m n.p.m.), Grecja – Olimp (2917 m n.p.m.), Macedonia i Albania – Golem Korab (2764 m n.p.m.), Kosowo – Đeravica (2656 m n.p.m.), Czarnogóra – Zla Kolata (2534 m n.p.m.), Bośnia i Hercegowina – Maglić (2386 m n.p.m.) Serbia – Midžor (2169 m n.p.m.), Chorwacja – Dinara (1913 m n.p.m.). Jak zdobyć wszystkie szczyty w ciągu jednych wakacji? Na co uważać i ile to kosztuje? O tym w czerwcowym „n.p.m.”.

Zapraszam do lektury!

więcej tutaj oraz w drukowanym wydaniu Magazynu.

A poza tym w czerwcowym numerze magazynu wydanego pod hasłem„Dokąd na wakacje?” przeczytacie o: Dolomitach, a także Północnych Alpach Wapiennych i trekkingu w Ladakh. A w polskich górach: tydzień w Tatrach z małymi dziećmi, a także Beskid Sądecki, Góry Stołowe i Beskid Żywiecki. Na deser wywiad z Adamem Bieleckim, zimowym zdobywcą Gaszerbruma I i reportaż o górskich wieżach widokowych.

]]> http://magdalenaprask.pl/korona-balkanow-moj-artykul-w-magazynie-turystyki-gorskiej/feed/ 0 http://magdalenaprask.pl/nidzica/ http://magdalenaprask.pl/nidzica/#comments Mon, 14 May 2012 14:07:02 +0000 magda http://magdalenaprask.pl/?p=3894 Niedzica to wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, położona jest u podnóży góry Cisówki (777 m) i Hombarku (743 m) – szczytów Pienin Spiskich.

Wieś została lokowana przez comesa spiskiego Rudgera z Tyrolu, za nadania króla Węgier Andrzeja II w 1209r. i przez stulecia stanowiła część państwa węgierskiego. Po rozpadzie Austro-Węgier, na podstawie przesłanek etnicznych, została ostatecznie w 1920 r. przyznana Polsce wraz z tzw. Zamagurzem.

W Niedzicy znajduje się szereg zabytków, ale zdecydowanie największymi atrakcjami są sam Zalew Czorsztyński (dominujący element w całej okolicy) oraz średniowieczny zamek.

Zamek Dunajec najprawdopodobniej powstał w początkach XIV w. Pierwszy raz nazwa zamek Dunajec (łac. novum castrum de Dunajecz) pojawiła się w dokumencie z 1325 r. Zbudowany został przez węgierskiego kolonizatora ziem granicznych Rykolfa Berzeviczego ze Strążek, prawdopodobnie na miejscu wcześniejszej budowli obronnej. Początkowo zamek ten stanowił węgierską strażnicę na granicy z Polską.

W 1470 przeszedł w ręce rodu Zapolyów, następnie, na okres 60 lat w posiadanie Łaskich (Hieronima, a później jego syna Olbrachta). Znany z hulaszczego trybu życia Olbracht Łaski zamek najpierw zastawił, a później sprzedał Jerzemu Horváthowi, który starannie go odbudował, przekształcając przy okazji w okazałą renesansową rezydencję (w znacznej części w takiej postaci zachował się po dziś dzień). W 1858 r. zamek przejął kolejny węgierski ród – Salamonowie. Po zakończeniu I wojny światowej zamek znalazł się na terytorium Polski. Własnością Salamonów pozostawał aż do 1945 r.

Zamek niedzicki był plenerem wielu filmów. Od marca 1955 r. kręcono tutaj zdjęcia do filmu Zemsta na podstawie komedii Aleksandra Fredry. Zamek był również miejscem realizacji zdjęć m.in. do seriali telewizyjnych Janosik oraz Wakacje z duchami.

Dzisiaj w zamku mieści się muzeum, hotel oraz restauracja.

Po przeciwległej stronie Dunajca nad skarpą jeziora wznoszą się ruiny zamku w Czorsztynie.

sierpień 2007r.

Dojeżdżając do Czorsztyna już z daleka widoczne są ruiny zamku – malowniczo położone na brzegu jeziora. Zamek pochodzi z XIVw.

Według tradycji przekazanej przez Długosza właścicielem zamku w Czorsztynie w roku 1246 był Piotr Wydżga, szlachcic ziemi krakowskiej, następnie krzyżowiec.

Znaczna rozbudowa zamku nastąpiła za czasów Kazimierza Wielkiego. W tym czasie zamek stał się jednym z ważniejszych założeń obronnych kraju, z uwagi na położenie przy rozwidleniu szlaków handlowych, w tym ważnej drogi handlowej i dyplomatycznej na Węgry. Usytuowanie na wyniosłej skale pozwalało na kontrolę znacznej części doliny Dunajca. Wzmianki historyczne potwierdzają obecność na zamku Kazimierza Wielkiego, Ludwika Węgierskiego, św. Jadwigi Królowej, Władysława Warneńczyka. Zamek pełnił też funkcję komory celnej, a później siedziby starostów.

Upadek zamku rozpoczął się od dewastacji przez wojska kozackie w latach 1734-1735, w czasie walk o tron pomiędzy Augustem II Sasem i Stanisławem Leszczyńskim. W 1790 roku od uderzenia pioruna spaliły się dachy zamku, co gwałtownie przyspieszyło zniszczenie. W 1819 roku dobra czorsztyńskie wraz z ruinami zamku zakupiła rodzina Drohojowskich, władająca nimi do 1945 r.

Obecnie zamek jest pod opieką Pienińskiego Parku Narodowego. Na terenie zamku znajduje się stanowisko jednego z endemitów pienińskich – pszonaka pienińskiego.

Po przeciwległej stronie Dunajca nad skarpą jeziora wznosi się średniowieczny zamek w Niedzicy.

sierpień 2007r.

Muzeum powstało w 1964 roku. Status muzeum narodowego uzyskało w 1975 roku. Jest jedynym tej rangi muzeum rolnictwa w Polsce i jednym z nielicznych i największych w Europie. W swojej działalności nawiązuje do blisko 130 – letniej tradycji polskiego muzealnictwa rolniczego. Jest kontynuatorem i niejako spadkobiercą powstałego w 1875 roku w Warszawie Muzeum Przemysłu i Rolnictwa, którego zbiory uległy niemalże całkowitemu zniszczeniu w 1939 roku.

Przez ponad 45 lat swojej działalności Muzeum zgromadziło ponad 20 tysięcy obiektów: od drobnych urządzeń do maszyn rolniczych o sporych gabarytach, techniki uprawy i hodowli sprzed wieków oraz te bardziej współczesne. Zbiory sa podzielone na kilka kategorii : kultura techniczna rolnictwa, chów i hodowla zwierząt, bartnictwo i pszczelarstwo, hodowla roślin, ogrodnictwo, chmielarstwo i wikliniarstwo, transport wiejski i komunikacja, przetwórstwo i przemysł rolno-spożywczy, rzemiosło, łowiectwo i rybactwo śródlądowe, etnografia, historia i sztuka. W grupie zbiorów technicznych szczególnie ciekawe mogą być lokomobile parowe (jest ich siedem) – to największy taki zbiór w kraju. Najstarszą jest mała lokomobila angielska Robey & Com. z 1895 roku, najmłodszą zaś wielka lokomobila samobieżna Kemna – Breslau z 1927 roku. Nie mniej interesująca jest kolekcja ciągników używanych w rolnictwie na ziemiach polskich wyprodukowanych przez firmy: Lanz, Deutz, Zetor, Ursus i Fordson. Interesujące są również zbiory dotyczące transportu wiejskiego – na tej wystawie znajduje się m.in rower z 1890 roku wykonany przez rzemieślnika wiejskiego oraz pochodzące z różnych części naszego kraju wozy gospodarskie czy sanie.

Niedaleko wsi w lesie, już na terenie Wielkopolskiego Parku Narodowego mieści się zabytkowa wieża widokowa Bierbaumów. Wieża ma 22 metry wysokości. Jest to mauzoleum Bierbaumów, pierwszych właścicieli majątku w Szreniawie. Przy wieży znajduje się mała ekspozycja prezentująca historię terenów Wielkopolskiego Parku Narodowego oraz najbliższych okolic od czasów późnego paleolitu po dziś dzień. Na szczycie wieży czynny jest taras widokowy, z którego pięknie prezentuje się cała okolica z zabudowaniami Poznania na horyzoncie.

Wycieczka do Szreniawy to wspaniały pomysł na wypad za miasto z dziećmi. Im na pewno spodobają się zarówno olbrzymie kombajny (i inne maszyny), ozdobne ule, żywe zwierzęta hodowlane i egzotyczne ptaki. Jest tu też piękny park spacerowy, a wszędzie dookoła rozciągają się tereny Wielkopolskiego Parku Narodowego.

Informacje praktyczne:

- wieś znajduje się przy trasie nr 5 – kierunek Wrocław (16 km od Poznania)

- bilety wstępu: 7 PLN do Muzeum, 3 PLN do Wieży

3 maja 2012r.

Wieś Biedrusko od 1518 r. była własnością cysterek z Owińsk, później przeszła w ręce von Treskowów, którzy sprzedali Biedrusko w 1904 r. armii pruskiej. Po odzyskaniu niepodległości przeszło w ręce Wojska Polskiego.

Wszystkim Poznaniakom Biedrusko (słusznie) kojarzy się z garnizonem wojskowym. Jest to największy obszar wojskowy w pobliżu Poznania ( jednak od kilku lat ilość wojska jest redukowana). Stacjonują tutaj między innymi jednostki pancerne (również czołgi PT-91 Twardy), rakietowe obrony powietrznej (w Radojewie), Centrum Szkolenia Wojsk Lądowych w Poznaniu i inne. Na północ, południe i zachód od wsi rozciąga się duży poligon wojskowy.

Dla nas wypad do Biedruska stał się celem krótkiej wycieczki rowerowej:

- dystans: ok 50 km (z centrum Poznania)

- trasa: Poznań – Suchy Las – Złotniki – trasa przez poligon wojskowy – Biedrusko – szlak rowerowy wzdłuż Warty – Morasko – Poznań

- atrakcje na trasie:

1. ruiny kościóła pw. ścięcia św. Jana Chrzciciela w Chojnicy – kościół  został ufundowany przez Jana Przecławskiego – wicewojewodę poznańskiego. Zakończenie pierwszego etapu budowy datowane jest na podstawie inskrypcji na rok 1531. Syn Jana – Andrzej Przecławski rozbudował kościół o kaplicę północną wraz z kryptą rodzinną.

Według autora inwentaryzacji architektonicznej – mgr. Inż. arch. Antoniego Kąsinowskiego „budowa głównej bryły kościoła przypada na okres późnego gotyku pod względem rozwiązań plastycznych (np. sklepienie gwiaździste z elementami żeber siatkowych), a pod względem warsztatowym na czas pełnego gotyku”.

W latach 1720-1748 dokonano przebudowy barokowej kościoła, m.in. wzniesiono kaplicę, przebudowano zakrystię, wykonano wejście zachodnie, przemurowano okna zmieniając ich kształt.

W XIX wieku dokonano kilku konserwacji i remontów kościoła. W roku 1898 Gustaw von Treskow sprzedał Chojnicę z przeznaczeniem na poligon szkoleniowy armii pruskiej, od której przejęła go w 1918r. Armia polska.

W latach 30-tych XX wieku przeprowadzono ostatni remont chojnickiego kościoła w wyniku zarządzenia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków Sztuki i Kultury w Poznaniu.

Kościół został zamknięty przez niemieckie władze wojskowe po włączeniu Chojnicy do poligonu artyleryjskiego, ale nie uległ zniszczeniu podczas wojny.

W czerwcu 1947r. ks. proboszcz T. Myszczyński pisał do Kurii Metropolitarnej: „komendant poligonu ppłk Wieleżyński oświadczył mi, że absolutnie nie gwarantuje całości kościoła w Chojnicy (…), wobec tego zupełnie bezcelowe jest zabezpieczenie i konserwowanie wspomnianego kościoła”.

W 1958r. Władze wojskowe pod naciskiem konserwatora wojewódzkiego dokonały  wymiany części więźby dachowej, części pokrycia dachu i zamurowania wejść, oświadczając, iż dalszych robót nie przewiduje się.

W 1993r. na łamach lokalnej Gazety Sucholeskiej ukazał się apel ówczesnego sekretarza gminy Marka Woźniaka o ratowanie kościoła. W wyniku podjętych działań, przy życzliwości i pomocy władz wojskowych, przy poparciu wojewody poznańskiego i województwa konserwatora zabytków, udało się wiosną roku 1994r. Oczyścić wnętrze kościoła z gruzu i rosnących w nim drzew. Prace wykonali archeolodzy, transport zapewniło wojsko. Wykonano również niezbędne prace budowlane przy grożącej zawaleniem wieży. Całość sfinansowała Gmina Suchy Las.

2. neoklasycystyczny pałac w Biedrusku – pochodzi z lat 1877-80; wzniesiony został przez Ludwika Hunha dla Albrechta Ottona von Treskowa. Przez szereg lat mieścił się w nim klub garnizonowy (kasyno). Nietypowe jest umieszczenie jednego z głównych wejść do pałacu w elewacji bocznej. Pałac stoi w ciekawym parku krajobrazowym, na wzgórzu, w pobliżu rzeki Warty. W roku 2009 budynek został sprzedany i jest w prywatnych rękach.

3. Obszar Chronionego Krajobrazu “Biedrusko”

4. Rezerwat Przyrody Meteoryt Morsko

1 maja 2012r.

Nieodłącznym punktem pobytu w Zubercu są odwiedziny w Muzeum Wsi Orawskiej w przysiółku Brestova (ok. 3 km od Zuberca). Skansen ten jest zaliczany do najładniejszych muzeów architektury ludowej w Europie. Rozłożony na dwóch brzegach rwącego potoku Zimna Woda Orawska (Studený potok) sprawia wrażenie pełnej życia wsi z końca XIX w.

Skansen został założony w 1967 roku w idyllicznym otoczeniu gór i potoków. Na 20 hektarach polan i lasu zgromadzono 58 obiektów z całej Orawy: drewniane chałupy, ziemiańskie dworki, zabudowania gospodarskie, stodoły, obory, młyny i drewniany kościół. Wszystkie budynki są charakterystyczne dla tego regionu. Do najstarszych i najcenniejszych należą XV-wieczny drewniany kościółek z Zabrezia i XVIII-wieczny dwór ziemiański z Wyżnego Kubina.

Po miłym poranku w Skansenie warto wybrać się na szlak w głąb gór – to trasa iście spacerowa. Idąc Doliną Rohacką wzdłuż  Studenego potoku można podziwiać liczne jeziorka, moreny a nawet wodospad.

Oprócz samego ratusza wart uwagi jest kościół parafialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny zbudowany w 1879 roku w stylu pseudobarokowym. Powstały po pożarze poprzedniej świątyni. Wieża kryta cebulastym hełmem. We wnętrzu obraz Matka Boska z Dzieciątkiem, malowany na desce pochodzącym z 1634 roku. Gotycka Pieta w kruchcie.

Inne atrakcje to małomiasteczkowa zabudowa z XVIII i XIX wieku oraz drewniany wiatrak-koźlak z XIX wieku.

To małe miasteczko było miejscem dramatycznych zdarzeń oraz miejscem urodzenia ciekawych osób:

- tu urodził się w 1545r.  Sebastian Fabian Klonowicz poeta, kompozytor, wykładowca Akademii Zamoyskiej, który w późniejszym czasie został nawet burmistrzem Lublina

- stąd pochodzi Andrzej Cierniewski – artysta estradowy, piosenkarz, kompozytor

Z Sulmierzycami jestem związana emocjonalnie. Stąd pochodzi moja rodzina ze strony mamy. Mam tutaj wielu bliższych i dalszych krewnych. Niektórzy z nich są osobami zasłużonymi dla miasta, działania niektórych upamiętnione są tablicami pamiątkowymi. Józef Mencfeldowski był 18-letnim ochotnikiem, który w dniu 1 września 1936r. jadąc z meldunkiem z granicy polsko-niemieckiej (która przebiegała w pobliżu Sulmierzyc) został zastrzelony przez Niemca wzywającego go do zatrzymania się. Józef był jedną z pierwszych polskich ofiar II wojny światowej.

W Sulmierzycach spędzałam wszystkie swoje dziecięce wakacje: biegałam po polach, wspinałam się na drzewa, chodziłam pływać na glinianki… Ach, to były czasy!

Giszowiec zaprojektowano jako miasto ogród ze stylizowanymi na wiejskie domkami. W latach 70. decyzją ówczesnych władz na teren tego unikatowego osiedla wjechały buldożery, niszcząc dużą część zabudowy. Do dziś ostała się tylko niewielka uliczka, a na niej kilka domków.

Nikiszowiec stworzony został przez niemieckich architektów Jerzego i Emila Zillmannów oraz pruską solidność, która kazała właścicielom kopalni Giesche zadbać o komfort mieszkaniowy tutejszych robotników. Pomyślane sto lat temu jako dzielnica idealna i samowystarczalna – z własnym kościołem, maglem, szpitalem, szkołą, sklepami, a nawet posterunkiem policji.  Solidne górnicze osiedle z czerwonej cegły to niemal „miasto w mieście”. Przez lata zaniedbane, dziś przeżywa swoją drugą młodość. Jest to obecnie miejsce bardzo modne.

Park jest położony jest na wybrzeżu Morza Bałtyckiego, pomiędzy Łebą a Rowami. Jako obszar chroniony został utworzony w 1967r. W 1977 roku został włączony przez UNESCO (w ramach programu “Człowiek i biosfera”) do sieci Światowych Rezerwatów Biosfery, a w 1995 r. wpisany na listę terenów chronionych konwencją ramsarską o obszarach wodno-błotnych o międzynarodowym znaczeniu przyrodniczym.

Około sześć tysięcy lat temu na miejscu Parku rozciągała się zatoka bałtycka o brzegach zbudowanych z wzgórz morenowych – pozostałość po lodowcu skandynawskim, który wytopił się całkowicie 10 000 lat temu. Na skutek działania fal Bałtyku, wiatru, prądów morskich oraz nanoszonego piasku powstał cienki piaszczysty półwysep izolujący zatokę od morza. Półwysep stopniowo narastał oddzielając zatokę od morza. Obecnie ma 35 km długości i 1-15 km szerokości. Powstałe płytkie jeziora (Łebsko, Gardno, Jezioro Smołdzińskie, Jezioro Dołgie Wielkie i Dołgie Małe) na skutek stałego dopływu wody i materii organicznej z rzek zostały wysłodzone, zamuliły się i zaczęły stopniowo zarastają. Nastąpił podział zbiornika na kilka mniejszych. Tak powstały płytkie, muliste, otoczone trzcinami i oczeretem przymorskie jeziora. Proces nanoszenia piachu przez morze, choć na dużo mniejszą skalę trwa nadal. Wyrzucany na plażę piasek, osuszany przez słońce i wiatr, wywiewany jest w stronę lądu. Buduje tu rozległe ruchome wydmy.

Przez teren parku przepływa 7 rzek, z których największe to Łeba wpadająca do jeziora Łebsko i Łupawa uchodząca do jeziora Gardno. Na obszarze Parku utworzono 12 rezerwatów ścisłych i 3 częściowe.

Symbolem Parku jest mewa.

Podbiel stanowi niemal w całości rezerwat architektury ludowej  – ocalała tutaj drewniana zabudowa z II połowy XIX i początku XX wieku charakterystyczna dla środkowej Orawy. To dwurzędowa wieś ulicowa, z trójkątnym placem wokół kościoła. Wzdłuż głównej drogi stoją drewniane chaty zrębowe, kryte gontem z rzeźbionymi gankami, najczęściej ustawione rzędem ku ulicy swoją węższą ścianą. W jednym rzędzie stoi ich kilka, często wraz z zabudowaniami gospodarczymi. Najbardziej interesująca jest tzw. Bobrova raľa – kompleks domów zbudowanych w jednej linii (18 to domy z dwoma mieszkaniami, 2 posiadają trzy mieszkania, a jedno jest czteromieszkaniowe). Budynki mają wspólne podwórza, umieszczone prawie w identycznych odległościach od siebie, otwarte od strony ulicy. Na niektórych belkach stropowych zachowały się daty i nazwiska budowniczych.

Większość domów jest zamieszkana – w niektórych mogą się zatrzymywać na nocleg turyści.

Tak jak dla Polaków, tak i dla Macedończyków Wielkanoc to bardzo ważne święto religijne.

Już  w sobotę wieczorem wszyscy wierzący masowo udają się do cerkwi. W Skopje celem pielgrzymek staje się gówna świątynia miasta – nowoczesna monumentalna budowla – cerkiew św. Klimenta Ochrydzkiego. Pod osłoną nocy ludzie zapalają świece i modlą się składając hojne ofiary na kościół.

Ok. godziny 21-22 w cerkwiach odbywa się główna ceremonia wielkosobotnia. Kapłan prowadzi procesję dookoła świątyni. Uroczystości nie trwają długo. Na koniec wierni “stukają się” przyniesionymi z domu czerwonymi jajkami (tradycyjnie jajka koloruje się tutaj właśnie w tym kolorze). Tradycja ta ma swoją genezę w religii (jajko symbolizuje nowe życie, z stłuczenie jajka właśnie narodziny tego nowego życia) – ten którego jajko zostanie nietknięte po stłuczce ten będzie silniejszy w kolejnym roku. Dopiero późno w nocy wierni rozchodzą się do domów.

Kolejny dzień, właściwą Wielkanoc,  Macedończycy spędzają z rodzinami w domach jedząc uroczyste śniadanie (obowiązkowo tzw. “pita”)  i jeszcze bardziej uroczysty obiad (tradycyjnie podawane jest mięso młodej owcy).

Ja będąc w Macedonii wprowadziłam, oczywiście wprowadziłam do naszego świętowania akcent polski: było więc tradycyjne polskie śniadanie (z jakiem, szynką i chrzanem). W katolickim kościele (prowadzonym przez kapłanów z Chorwacji stacjonujących na tutejszej parafii) odbyła się msza bardzo uroczysta.

Wiosna zagościła już w Macedonii na dobre – jest bardzo ciepło i pogodnie – więc popołudnie spędziliśmy grillując na świeżym powietrzu w rodzinnym gronie.

Historia Helu jako miasta sięga drugiej połowy XIII wieku Hel otrzymał prawa miejskie z rąk księcia Świętopełka II. Akt lokacyjny został potwierdzony przez Krzyżaków w 1378 roku (również na prawie lubeckim), gdy ci zajęli miasto, opanowując Pomorze Gdańskie.  Liczne pożary i napaści oraz zarazy doprowadziły do stopniowego wyludnienia osady, co w konsekwencji spowodowało utratę w 1872 praw miejskich.

Po 1945 Hel dostał status miejsca szczególnie ważnego strategicznie co wiązało się z tym, że na Hel mogli przyjechać tylko obywatele PRL (podobny status w ZSRR miał Władywostok). Obostrzenie w dostępie do Helu zniesiono dopiero ok. 1989 r., a same szlabany zniknęły dopiero w latach dziewięćdziesiątych (pozostałości rogatek znajdują się do dziś na drodze dojazdowej do miasta). Prawa miejskie Hel odzyskał dopiero w 1963r.

Aktualnie Hel zamieszkuje niecałe  4 tys mieszkańców (oczywiście w sezonie ilość przebywających tu ludzi wzrasta kilkakrotnie – jest to jedno z ulubionych miejsc wypoczynu nad Bałtykiem). Znajduje się tu port rybacki. Stanowi on schronienie dla statków rybackich, ale także stał się popularnym celem wycieczek weekendowych dla mieszkańców Gdańska i Sopotu.

Główne atrakcje Hela to:

• kościół poewangelicki pw. św. Piotra i Pawła z XV w. – obecnie siedziba Muzeum Rybołówstwa,
• latarnia morska z 1942 r.,
• ryglowe domki rybackie z przełomu XVIII/XIX w.
• kościół z lat 30. XX w.
• piaszczyste plaże
• Muzeum Rybołówstwa Morskiego z wieżą widokową (mieszczące się w dawnym kościele gotyckim z XIV w.)
• zabytkowe chaty kaszubskie
• Helskie Fokarium – fokarium Stacji Morskiej Uniwersytetu Gdańskiego; stacja naukowo – badawcza ma na celu utrzymanie wymierającego gatunku w odpowiedniej liczbie osobników. Zajmuje się również leczeniem znalezionych na polskim wybrzeżu rannych osobników tego gatunku. W trzech basenach foki mają doskonałe warunki do rozmnażania się i regeneracji. Baseny te nazywane są hodowlanymi. Całość dopełnia kilka mniejszych basenów – separatek dla osobników młodych oraz budynek dydaktyczno – laboratoryjny z salą seminaryjną i laboratoriami. Głównym celem i założeniem działalności naukowej placówki jest odtworzenie populacji foki szarej w południowym akwenie Morza Bałtyckiego oraz organizacja kursów dydaktycznych na ten temat. W ostatnim czasie zajęto się również pogłębianiem badań na ssakami morskimi.
• stacja końcowa kolei biegnącej przez mierzeję z Pucka
• latarnia Morska Hel
• Ulica Wiejska
• port morski Hel
• liczne zabytki militarne
• skansen broni morskiej
• Muzeum Obrony Wybrzeża

lipiec 2010r.

Ze Strebskego Plesa prowadzi jeden z piekniejszych szlaków tatrzańskich na narodowy szczyt Słowaków – Krywań

Po II wojnie światowej piękne klasyczne hotele zostały przebudowane na sanatoria antyastmatyczne. A w związku z przygotowaniami do narciarskich mistrzostw świata w 1970 roku postawiono nowoczesne budynki, by zabezpieczyć odpowiednią liczbę noclegów i jadalni. Jednocześnie rozbudowano system komunikacji, łącznie z nową elektryczną „zębatką”. Z tego czasu pochodzi też duża skocznia narciarska, która obecnie skutecznie szpeci piękny krajobraz nad jeziorem.

Jezioro Szczyrbskie znajduje się na wysokości 1346 m n.p.m. na tzw. Szczyrbskim Tarasie i powstało wskutek stopienia się ok. 80 m grubości kry martwego lodu pozostawionej przez cofający się lodowiec. Jezioro nie posiada żadnych znaczących rzek zasilających ani wypływających, woda opuszcza jezioro, parując lub przesiąkając przez podłoże. W przeszłości jezioro znajdowało się na europejskim dziale wodnym, oddzielającym zlewiska Bałtyku i Morza Czarnego. Obecnie przypuszcza się, że większość wody z jeziora przesącza się do Młynicy, a więc leży ono w dorzeczu Popradu, zasilającego Morze Bałtyckie.

Powierzchnia Szczyrbskiego Jeziora wynosi 19,76 ha ,głębokość maksymalna - 20 m. Jezioro posiad abogatą faunę i florę – jest sztucznie zarybione i obecnie żyje w nim kilka gatunków ryb. Średnio przez 155 dni w roku jezioro jest pokryte warstwą lodu (i prezentuje się wtedy naprawdę zjawiskowo – warto tu przyjechać właśnie zimą).

Informacje Praktyczne:

Dojazd: jak do Łomnicy Tatrzańskiej: najlepiej skorzystać z przejścia granicznego Łysa Polana-Tatranská Javorina, a po przekroczeniu granicy drogą nr 67 dotrzeć do Kotliny Tatrzańskiej. Niecałe 2 km za tą miejscowością należy skręcić w prawo na drogę nr 537 prowadzącą przez Łomnicę Tatrzańską i Smokowce do Szczyrbskiego Jeziora, które znajduje się ok. 55 km od granicy. Na zmotoryzowanych czeka tu ok. 1000 miejsc na parkingach bezpłatnych oraz płatnych i strzeżonych.

Symbol i narodowa góra Słowacji – umieszczona w godle tego państwa, pełni taką samą rolę, jak u nas Giewont. Z tego powodu trasa na Krywań jest bardzo uczęszczana i zatłoczona.

Zbudowany jest ze skał krystalicznych, głównie z granitów. Szczyt Krywania powyżej dna Doliny Koprowej wznosi się na ok. 1400 m i jest to największa deniwelacja (wysokość względna) w całych Tatrach. Północne ściany ramienia Krywania opadają w kierunku Doliny Niewcyrki (Nefcerská dolina). Od strony wschodniej pod ściany Krywania podchodzi Dolina Ważecka (Važecká dolina), w której na wysokości ok. 2013 m n.p.m. znajduje się duży (4,3 ha i ok. 23,0 m głębokości) Zielony Staw Ważecki (Zelené pleso pod Kriváňom).

Krywań aż do 1793 r. uważany był za najwyższy szczyt Tatr. Pierwsze wejścia miały miejsce już w 1761 i 1770 r., ale nieznane są nazwiska zdobywców. Najprawdopodobniej były to osoby związane z wydobyciem złota lub antymonitu, których kopalnie istniały na zboczach Krywania już w XV wieku (aż do wysokości 2100 m). W pełni odnotowano dopiero wejście Andreasa Jonasa Czirbesza z przewodnikami z 4 sierpnia 1772 r. Wiadomo także o zdobyciu Krywania przez króla saskiego Fryderyka Augusta II w dniu 4 sierpnia 1840 r.

Krywań od 1935 jest narodową górą Słowaków. Szczyt został umieszczony także w hymnie i godle Słowacji. Od 1 stycznia 2009 r. znajduje się na słowackich monetach o nominale 1, 2 i 5 eurocentów. Co roku organizowane są narodowe wejścia na Krywań w weekend około 16 sierpnia, kiedy na szczyt wchodzi po 500 osób jednocześnie. Szczyt występuje często w kulturze ludowej Liptowa i Podhala. W 1967 w słowackiej ankiecie uznany został za najpiękniejszy szczyt Tatr (wg: Józef Nyka. Tatry słowackie. Przewodnik). Kazimierz Przerwa-Tetmajer napisał o górze wiersz (zamieszczony w książce “Na Skalnym Podhalu”), którego słowami śpiewanymi na rzewną nutę żegnano ludzi związanych z Tatrami.

Co ciekawe wieś ta przez wiele wieków była … miastem. Prawa miejskie otrzymała w 1326r. Do dziś stanowi przykład typowej zabudowy miejskiej średniowiecznej osady o o charakterze targowym. Parterowe domy podcieniowe, zwrócone szczytami ku rynkowi zbudowano w XVIII wieku. Lipnica do czasów zaborów była dużym miastem posiadającym starostwo. Pod koniec 1834 r. majątek w Lipnicy Dolnej, Lipnicy Górnej, Lipnicy Murowanej oraz folwark w Królówce (za 31 250 zł.) kupił  Kazimierz Janota Bzowski. W końcu w 1934r.  osada utraciła prawa miejskie.

I pewnie mało kto usłyszałby o Lipnicy  Murowanej i okolicy gdyby nie dwie atrakcje, które czynią ten region zupełnie wyjątkowym:

1. drewniany kościół pw. św. Leonarda z XVw. (w miejscowości graniczącej z Lipnicą Murowaną – w Lipnicy Dolnej); 

Ten cmentarny kościółek to istna perła średniowiecznej architektury drewnianej i w 2003r. wpisany został na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Naturalnego UNESCO. Zbudowany pierwotnie w 1141r. na miejscu dawnej gontyny pogańskiej, kryje wewnątrz słup pogańskiego bożka Światowida, na którym wsparty jest ołtarz. Dodatkowo we wnętrzu znajdują się wyjątkowo cenne zabytki dawnego malarstwa, rzeźby i rzemiosła artystycznego. Ściany i strop pokrywają malowidła z różnych okresów, począwszy od gotyckich aż po barkowe. Parapet chóru muzycznego zdobią zaś pełne ekspresji ludowej unikalne malowidła, ilustrujące Dekalog. Jeszcze do niedawna  w kościółku znajdowały się trzy zabytkowe ołtarze tryptykowe – były one wielokrotnie wzmiankowane i omawiane w literaturze fachowej. Jednak w nocy z 5 na 5 lipca 1992 r. było włamanie i ołtarze zostały wykradzione. Szczęśliwie odzyskane tryptyki znajdują się obecnie w Muzeum Diecezjalnym w Tarnowie. W kościele pozostawiono ich kopie. Ołtarz główny dedykowany patronowi kościoła św. Leonardowi powstał w warsztacie krakowskim w początku XVI w. Wcześniejszy był ołtarz boczny ze sceną Adoracji Dzieciątka Jezus (w polu środkowym), jeszcze ze schyłku XV w. Interesujący był również trzeci tryptyk, dedykowany św. Mikołajowi z około 1530 r. Oryginalnym elementem wyposażenia jest też rzadki XVII-wieczny instrument muzyczny, tak zwany pozytyw szkatulny, jeden z siedmiu zachowanych w Polsce. Wciąż można na nim grać.

W 1997r. nieomal nie uległ zagładzie. Gdy wylała Uszawica, woda naruszyła fundamenty. Kościół uratowano przed porwaniem przez rwącą rzekę, przywiązując go linami do rosnącego w pobliżu potężnego dębu.

2. konkurs Lipnickich Palm i Rękodzieła Artystycznego na palmę wielkanocną organizowany od 1958 roku. Celem konkursu jest wyłonienie najwyższej palmy, ale też zachęcenie mieszkańców okolicznych wiosek, by utrzymywali tradycję swoich przodków.

Kolorowe, wysokie na parę metrów, pełne kwiatów z bibuły i wstążek palmy są powodem, dla którego w Niedzielę Palmową warto przyjechać do Lipnicy Murowanej. Jest to niezwykle interesujące wydarzenie – pełne małopolskiego kolorytu i fantastycznej energii. Przygotowanie palmy zajmuje gospodyniom około miesiąca, prace ruszają gdy tylko rozpocznie się Wielki Post. Tworzy się je od wieków, miały one chronić ludzi i całe domostwa przed wszelkim złem i niedostatkiem. Zwyczajowo z poświęconych palm robi się krzyżyki i zawiesza w obejściach. Na szczęście. Z podobnych powodów nie wyrzuca się też puszystych wierzbowych kotków, tylko dodaje się je zwierzętom do paszy. Najwyższe palmy prezentowane w konkursie osiągały już ponad 30 metrów wysokości.

1 kwietnia 2012r.